استانداردهای کلیدی برای طراحی و ساخت سوله گمرکی

سوله‌های گمرکی یا انبارهای اختصاصی، مکان‌هایی هستند که برای نگهداری کالاهای وارداتی و صادراتی تحت نظارت مستقیم گمرک جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرند. این انبارها باید مجموعه‌ای از استانداردهای سختگیرانه فیزیکی، ایمنی و اجرایی را رعایت کنند تا مجوز فعالیت دریافت نمایند. هدف از این استانداردها، تضمین امنیت کالاها، جلوگیری از قاچاق و تسهیل فرآیندهای گمرکی است.

در ادامه، مهم‌ترین استانداردها و الزامات مربوط به این سوله‌ها تشریح شده است.

۱. مشخصات فیزیکی و سازه‌ای

• موقعیت مکانی: سوله باید در محدوده‌ای مشخص و مورد تأیید گمرک ساخته شود. دسترسی آسان برای کامیون‌ها و وسایل نقلیه سنگین و همچنین نزدیکی به مبادی ورودی و خروجی گمرک از اهمیت بالایی برخوردار است.
• استحکام بنا: سازه سوله باید از مصالح مقاوم و استاندارد (مانند اسکلت فلزی پیچ و مهره‌ای) ساخته شود. دیوارها، سقف و کف باید کاملاً محصور، غیرقابل نفوذ و مقاوم در برابر شرایط جوی مختلف باشند.
• کف‌سازی: کف سوله باید بتنی، مسطح، مقاوم در برابر فشار و سایش (با استفاده از پوشش‌هایی مانند اپوکسی) و دارای شیب‌بندی مناسب برای جلوگیری از تجمع آب باشد.
• درب‌ها و ورودی‌ها: درب‌های اصلی باید از نوع صنعتی، مستحکم و مجهز به قفل‌های ایمنی پیشرفته باشند. تعداد درب‌ها باید به حداقل ممکن محدود شود و تمامی ورودی‌ها تحت نظارت دوربین‌های مداربسته قرار گیرند.
• ارتفاع سقف: ارتفاع سوله باید متناسب با نوع کالا و سیستم قفسه‌بندی باشد. ارتفاع مفید حداقل ۶ متر برای امکان تردد لیفتراک و حداکثر استفاده از فضا توصیه می‌شود.

۲. استانداردهای ایمنی و حفاظتی

• سیستم اعلام و اطفاء حریق: نصب سیستم‌های پیشرفته اعلام حریق (دتکتورهای دودی و حرارتی) و اطفاء حریق (مانند اسپرینکلر) بر اساس استانداردهای سازمان آتش‌نشانی الزامی است. همچنین، کپسول‌های آتش‌نشانی باید در فواصل معین نصب شوند.
• سیستم‌های نظارتی و امنیتی:
  • دوربین مداربسته (CCTV): پوشش کامل تمام نقاط داخلی، ورودی‌ها، خروجی‌ها و محوطه بیرونی سوله با دوربین‌های باکیفیت و قابلیت دید در شب ضروری است. تصاویر باید حداقل برای مدت معینی (طبق دستورالعمل گمرک) ذخیره شوند.
  • سیستم دزدگیر: نصب سیستم اعلام سرقت متصل به مرکز پلیس یا شرکت‌های حفاظتی معتبر.
  • حفاظت فیزیکی: محصور بودن کامل محوطه با دیوار یا فنس‌های استاندارد و کنترل ورود و خروج افراد و وسایل نقلیه.
• روشنایی: تأمین روشنایی کافی و استاندارد در تمام بخش‌های داخلی و محوطه بیرونی سوله برای تسهیل فعالیت‌ها و افزایش امنیت در شب.

۳. تجهیزات و امکانات مورد نیاز

• سکوی بارگیری و تخلیه: وجود سکوهای استاندارد و متناسب با ارتفاع کامیون‌ها برای تسهیل و افزایش سرعت عملیات بارگیری و تخلیه.
• تجهیزات جابجایی: تأمین تجهیزات مناسب مانند لیفتراک، پالت‌تراک و جرثقیل متناسب با حجم و نوع کالاها.
• قفسه‌بندی: استفاده از سیستم قفسه‌بندی استاندارد و مقاوم (مانند قفسه‌بندی پالت راک) برای چیدمان منظم، ایمن و دسترسی آسان به کالاها.
• سیستم تهویه: نصب سیستم تهویه مناسب برای جلوگیری از انباشت آلودگی و رطوبت، به‌ویژه برای کالاهای حساس.
• باسکول: وجود باسکول‌های دقیق و کالیبره شده در ورودی سوله برای توزین وسایل نقلیه ورودی و خروجی.
• فضای اداری برای گمرک: اختصاص یک فضای اداری مجزا و مجهز در داخل یا جنب سوله برای استقرار و فعالیت کارکنان و ارزیابان گمرک.

۴. الزامات اداری و اجرایی

• سیستم مدیریت انبار (WMS): پیاده‌سازی یک نرم‌افزار جامع برای ثبت دقیق اطلاعات ورود و خروج کالا، مکان‌یابی، موجودی‌گیری و ارائه گزارش‌های دقیق به گمرک.
• تفکیک و کدگذاری: جداسازی و علامت‌گذاری فضاهای مختلف انبار برای کالاهای گوناگون (مانند کالاهای متروکه، ضبط شده، فاسدشدنی و…)
• رعایت مقررات: تعهد کامل به اجرای تمامی قوانین، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های ابلاغی از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران.

رعایت دقیق این استانداردها نه تنها شرط لازم برای اخذ مجوز فعالیت است، بلکه به بهینه‌سازی فرآیندها، افزایش امنیت و کاهش هزینه‌های عملیاتی نیز کمک شایانی می‌کند.